13 апта Байыркы түрк урууларынын этникалык тарыхы

Түрктөрдүн этно жана глоттогенези Евразиянын чыгыш тарабы – Борбордук Азия жана Түштүк Сибирь менен байланыштуу (батышы Алтайдан чыгышы Хинганга чейин). Бул эбегейсиз чоң регион коңшу цивилизациялардан өзүнчө болгон эмес. Миграциялык толкундар бирде басаңдап, бирде күчөп Улуу талаага өтүп турган. Андагы этногенетикалык процесстердин өзгөчөлүгү дислокалдуулук, б.а. бир гана жер менен байланыштуу эместик болгон. Бул анда жайгашкан уруулардын көчүп-конуп жүрүүсүнүн жогорку деңгээлде болгондугу менен түшүндүрүлөт. Байыркы мезгилдердеги жана орто
кылымдардагы түрк тилдүү бирикмелердин жалпы өзгөчөлүгү туруксуздук, мобилдүүлүк, жаңы пайда болгон уруулук топторго жеңил ыңгайлашуу жөндөмүндө турган. Тигил же бул уруулук династия тарабынан түзүлгөн этносаясий бирикмелердин алкагында гана хаотикалык миграциялар белгилүү багытка бурулган. Кенен хронологиялык мезгилдин ичинде гана бул миграциялар түрк тилдүү элдердин чыгыштан батышты көздөй жылышына байланышкан мыйзам ченемдүүлүккө моюн сунганы байкалат.